fot. Obraz licencjonowany przez Depositphotos.com/Drukarnia Chroma
ciało
Znaczenie i rola kosmetologa w terapii skóry łuszczycowej

 

 


Do niedawna w terapii łuszczycy nie przywiązywano dużej wagi do pielęgnacji skóry. Dziś już wiadomo, że nie istnieją cudowne leki o działaniu zdecydowanie rozstrzygającym sprawę łuszczycy, natomiast odpowiednio stosowane kosmetyki okazują się bardzo skuteczne, jeśli chodzi o uwarunkowanie dłuższych okresów regresji choroby.

Od rynku kosmetologicznego oczekuje się coraz lepszych produktów i zabiegów do pielęgnacji skóry łuszczycowej. Jednocześnie osoby cierpiące na łuszczycę są całkowicie zdezorientowane i zagubione wobec ogromnej masy oferowanych kosmetyków i procedur. Poza tym nadmiar, często nierzetelnych, informacji na temat ich stosowania powoduje ogromne zamieszanie. Chorzy na łuszczycę często nie wiedzą jakich do pielęgnacji skóry używać produktów kosmetycznych.

Dlatego też w sytuacji nadmiaru podaży i poczucia zagubienia postać kosmetologa nabiera szczególnej wagi, bo to właśnie on może podpowiedzieć choremu odpowiedni wybór. Kosmetolog jest specjalistą, który odbierając odpowiednie multidyscyplinarne wykształcenie, na styku bardzo odległych teoretycznych i stosowanych dyscyplin naukowych, w odniesieniu do pielęgnacji i upiększania skóry problematycznej, posiada odpowiednie kompetencje do pełnienia zarówno funkcji doradczej, jak i wykonawczej w zakresie specjalistycznych procedur zabiegowych.

Mechanizm powstawania i objawy choroby
Łuszczyca (gr. psoriasis) jest przewlekłą chorobą dermatologiczną, która, choć zdefiniowana ponad 200 lat temu, mimo postępu, jaki dokonał się w medycynie, nie została jeszcze w pełni poznana. Badacze wskazują na jej genetyczne uwarunkowania, wymieniają też różne czynniki współodpowiedzialne za wystąpienie, rozwój i zaostrzenia łuszczycy, jak stres, urazy, leki, hormony czy używki.
W normalnie funkcjonującej skórze proces proliferacji i złuszczania komórek naskórka trwa około jednego miesiąca. W łuszczycy układ immunologiczny wysyła wadliwe sygnały, które znacznie przyspieszają ten proces, skracając go do czterech dni. Ta patologiczna sytuacja związana ze wzmożeniem wzrostu i podziału komórek powoduje także przyspieszenie przepływu krwi i rozszerzenie naczyń krwionośnych w chorych miejscach, co wynika z ich zwiększonego zapotrzebowania na składniki odżywcze. Na skutek tego dochodzi do zaczerwienienia chorych miejsc i szybkiego gromadzenia się martwych komórek na powierzchni skóry w postaci wyraźnie zauważalnych łusek.

Wpływ łuszczycy na jakość życia chorych
Łuszczyca jest z pewnością chorobą stygmatyzującą. Z tego powodu aż 1 mln osób w Polsce może mówić o piętnie łuszczycy i obniżonej z tego powodu jakości życia – szacuje się, że w naszym kraju zmaga się z nią około 2-4% populacji, a w niektórych środowiskach odsetek chorych może wynosić nawet 11,4%.
Sytuacja chorych na łuszczycę jest trudna nie tylko z powodu ogólnoustrojowego przebiegu choroby, lecz także dlatego, że prowadzi ona do wykluczenia społecznego i izolacji. Chroniczność zmian występujących w przebiegu tej choroby powoduje, że osoby chore bardzo często odczuwają wstyd, przygnębienie, obniżenie samopoczucia, strach przed odrzuceniem oraz brak zrozumienia i pewności siebie. Zewnętrzne objawy choroby – widoczne zmiany skórne w postaci łuszczenia się skóry na głowie, twarzy czy dłoniach, a więc w miejscach eksponowanych, a także funkcjonujący w społeczeństwie mit jej zaraźliwości – utrudniają chorym funkcjonowanie w społeczeństwie.
Trudną sytuację chorych na łuszczycę potwierdzają wyniki badania przeprowadzonego w maju 2013 roku na próbie 1371 Polaków przez Instytut Badawczy Homo Homini „Polacy o chorobach autoimmunologicznych”. Badanie odsłoniło m.in. problem wciąż funkcjonującego w polskim społeczeństwie błędnego przekonania o zaraźliwości tego schorzenia – chociaż 91% społeczeństwa deklarowało, iż poziom ich wiedzy na temat łuszczycy jest zadowalający, to aż 1/4 błędnie uznawała ją za zaraźliwą. Respondenci zapytani o to, do jakich publicznych usług chorzy na łuszczycę mogą mieć utrudniony dostęp, najczęściej wskazywali na baseny (52,1%), usługi fryzjerskie (52%) i kosmetyczne (50%). 28% badanych uważało, że choroba może utrudniać pracę zawodową a 1/3 Polaków była zdania, że z powodu łuszczycy osoby nią dotknięte mogą odczuwać takie negatywne emocje jak: wstyd, brak zrozumienia, odrzucenie, strach. Ankietowani uważali także, że osobom chorym na łuszczycę potrzebne jest wsparcie – przede wszystkim lepszy dostęp do możliwości leczenia (49,2%) oraz akceptacja i zrozumienie ze strony społeczeństwa (38,6%).

Współpraca „pacjent-dermatolog-kosmetolog” kluczem skutecznej terapii
Warunkiem dobrego funkcjonowania chorych na łuszczycę jest odpowiednia terapia. Zwykle przebiega ona dwuetapowo:
1. Etap pierwszy jest uderzeniowy, gdzie najważniejszą rolę odgrywa dermatolog, który opracowuje odpowiedni plan leczenia w celu usunięcia obrażeń skóry.
2. Etap drugi ma charakter zachowawczy, gdzie rolę decydującą odgrywa kosmetolog, który opracowuje odpowiedni plan pielęgnacji w celu powstrzymania zaostrzeń i uniknięcia pogorszeń.
Prawidłowa opieka dermatologiczno-kosmetologiczna oznacza dostosowane do indywidualnych potrzeb chorego leczenie połączone z codzienną, prawidłową pielęgnacją skóry, wynikającą z zaleceń kosmetologa i systematycznym korzystaniem z profesjonalnych zabiegów kosmetologicznych. W znakomitej większości przypadków łuszczyca niezależnie od postaci, w jakiej się pojawia, to choroba chroniczna. A wiec nie istnieje kuracja, która jest w stanie zapewnić całkowite wyleczenie. Dlatego też skuteczność działań terapeutycznych może zapewnić jedynie wspomniana wcześniej synchronizacja i koincydencyjność zaleceń dermatologa i kosmetologa, ale także regularność i cykliczność realizacji tych zaleceń przez chorego – na każdym etapie terapii rolę kluczową odgrywa sam pacjent i jego motywacja oraz wola do walki z chorobą.

Biorąc pod uwagę fakt, iż liczba osób cierpiących na łuszczycę stale rośnie, gabinety kosmetologiczne muszą być przygotowane na zaproponowanie chorym specjalistycznej pielęgnacji ich zmienionej chorobowo skóry. Z powodu wielu problemów terapeutycznych i wynikającej z tego ogromnej odpowiedzialności, kosmetologiczne programy pielęgnacyjne powinny być przede wszystkim oparte o rzetelną wiedzę na temat etiopatogenezy, objawów i przebiegu choroby. Po drugie, przy konstruowaniu takich programów zalecane, a nawet niezbędne jest współdziałanie kosmetologa z dermatologiem, ponieważ tylko dobra współpraca na linii pacjent-dermatolog-kosmetolog jest w stanie przynieść satysfakcjonujące efekty oraz długotrwałe okresy remisji choroby.

Kosmetolog jako ekspert-edukator…
Ale leczenie i pielęgnacja to nie wszystko. Kluczowa dla stanu zdrowia chorego jest jego edukacja – jeśli lepiej pozna i zrozumie swoją chorobę i dzięki temu będzie przestrzegał zaleceń lekarskich oraz kosmetologicznych – pozwoli mu to na ograniczenie objawów łuszczycy. Realizowana zarówno przez lekarza, jak i przez kosmetologa nie powinna się jednak ograniczać jedynie do informacji i zaleceń dotyczących leczenia za pomocą leków czy pielęgnacji skóry za pomocą kosmetyków. Pacjent powinien sobie uświadomić to wszystko, co należy i czego nie należy robić, by optymalizować efektywność terapii łuszczycy. Chodzi tu o zmianę nawyków wynikających ze stylu życia.
Niezwykle istotny, pozytywny wpływ na ograniczanie ognisk zapalnych w przebiegu tego schorzenia ma np. odpowiednia dieta i suplementacja (witaminą D, a także wielonienasyconymi kwasami tłuszczowymi). Dlatego też, zarówno lekarze, jak i kosmetolodzy w swoich działaniach edukacyjnych, powinni wspólnie zachęcać chorych do zmiany nawyków żywieniowych.
Podobnie jest, jeżeli chodzi o aktywność fizyczną. Zachęcanie pacjentów do umiarkowanego, ale regularnego wysiłku fizycznego, który sprzyja dłuższym okresom regresji, powinno być częścią terapii.
Kolejnym elementem edukacji są metody radzenia sobie ze stresem. Nauka od dawna rozpoznaje szkodliwe skutki, jakie wywierają napięcia psychiczne na organy i układy, szczególnie system odpornościowy. U osób o predyspozycji do łuszczycy, jakiekolwiek większe przeżycie o charakterze psychogennym odbija się destabilizująco na systemie odpornościowym, a za tym może stać się, choć tylko pośrednio, odpowiedzialne za pojawienie się choroby po raz pierwszy. Może się także przyczynić do pogorszenia lub nawrotu choroby po okresie jej ustąpienia. Według niektórych badań, łuszczyca pojawia się średnio najwyżej w ciągu sześciu miesięcy po zaistnieniu stresującego wydarzenia. Dodatkowo chorzy z powodu silnego stresu sięgają po różnego rodzaju używki, które również powodują zaostrzenia choroby. Z tego powodu holistyczne podejście do pacjenta z łuszczycą powinno obejmować dbałość o jego zdrowie psychiczne, co czasami wymaga zasugerowania konsultacji lub włączenia do zespołu terapeutycznego psychologa czy psychiatry.

Kolejny wreszcie element edukacji to wzmacnianie prawidłowych i zmiana niewłaściwych nawyków dotyczących dbałości o ciało. Tu największą rolę odgrywa kosmetolog. Jego pierwszoplanowym zadaniem jest nauczenie chorych, aby czuwali nad nawilżaniem i natłuszczeniem skóry. Odwodnienie skóry może spowodować znaczne pogorszenie jej stanu: pojawienie się nowych zmian lub łączenia się i przekształcania w większe zmian już istniejących. Ponadto sucha skóra może wywołać swędzenie i potęgować inne subiektywne dolegliwości. Każdy kto jest dotknięty łuszczycą musi dbać przede wszystkim o to, by skóra nie była pozbawiona jej naturalnej ochrony, a więc stosować regularnie kosmetyki wzmacniające lub odbudowujące kwaśny hydrolipidowy płaszcz oraz naturalną mikrobiologiczną florę skóry. W pielęgnacji zaleca się też codzienny masaż całego ciała z zastosowaniem substancji nawilżająco-natłuszczających zawierających m.in. pre- i probiotyki.

Łuszczyca stanowi znaczne ograniczenie w wyborze kosmetyków i zabiegów, nie jest jednak przeciwwskazaniem do wielu z nich. W okresie remisji można wykonywać zabiegi odżywcze, nawilżające i łagodzące na twarz i całe ciało. Łuszczyca nie jest także przeciwwskazaniem do zabiegów typu manicure, pedicure czy rekonstrukcji paznokci. Do pielęgnacji domowej należy wybierać linie dedykowane skórom łuszczycowym lub te do cer atopowych. Z pewnością przy wyborze odpowiednich pomoże kosmetolog.

 

 

 

Dr Joanna Klonowska
Dziekan Wydziału Nauk o Zdrowiu w Wyższej Szkole Inżynierii i Zdrowia w Warszawie. Nauczyciel akademicki na kierunku kosmetologia. Kosmetolog, absolwentka Wydziału Farmaceutycznego Akademii Medycznej w Łodzi. Pedagog z wieloletnim doświadczeniem. Ratownik medyczny, menager służby zdrowia.

 


polecamy artykuły
Tlenoterapia kosmetyczna
Tlenoterapia kosmetyczna
Współczesna kosmetologia pokazuje, że lekarstwem na zmęczoną i starzejącą się skórę z powodzeniem może być tlen. W specjalnej formule, jako komponent kosmetyków, doskonale pielęgnuje i regeneruje skórę.
więcej »
Tajemnica zgrabnej sylwetki
Tajemnica zgrabnej sylwetki
Decydujesz się zrzucić dodatkowe kilogramy. Usuwasz ze spiżarni wszystkie niezdrowe, tłuste i słodkie pokarmy, jesz pełne ziarno, chude białko, owoce i warzywa. W pocie czoła ćwiczysz pięć razy w tygodniu. Wreszcie z nadzieją stajesz na wadze i… nic. Starasz się nie zniechęcać.
więcej »
Czytaj etykiety kosmetyków
Czytaj etykiety kosmetyków
Podobno tylko 17% Polaków czyta etykiety na opakowaniu o składnikach zawartych w stosowanych kosmetykach....
więcej »
Czas na wiosenną rewitalizację
Czas na wiosenną rewitalizację
Czy wiesz, że w ciągu zaledwie sześciu ostatnich miesięcy spożyłaś wraz z żywnością ok. 3,5 kg dodatków chemicznych (konserwantów, barwników, zagęstników, substancji wzmacniających smak i zapach, metali ciężkich, pestycydów, leków)?
więcej »
Serwis komputerowy wawer
Po
Wt
Śr
Cz
Pi
So
Nd
Styczeń
Luty
Marzec
Kwiecień
Maj
Czerwiec
Lipiec
Sierpień
Wrzesień
Październik
Listopad
Grudzień