Dla uzyskania satysfakcjonujących efektów oraz bezpieczny i prawidłowy proces regeneracji pozabiegowej kluczowe jest odpowiednie przygotowanie skóry do procedur inwazyjnych a także zaplanowanie zabiegów wspomagających gojenie po ich przeprowadzeniu.
Nowoczesna medycyna estetyczna czy dermatologia często oferuje pacjentom zabiegi inwazyjne, które mają na celu rewitalizację skóry lub usunięcie nieestetycznych zmian takich jak włókniaki, blizny czy przebarwienia. Do procedur tego typu zaliczyć można laseroterapię, peelingi chemiczne, radiofrekwencję mikroigłową, mezoterapię igłową oraz mikroigłową, zabiegi z wykorzystaniem plazmy, stymulatory tkankowe oraz implantację nici. Istnieje wiele metod, które poprzez kontrolowane uszkodzenie tkanki wywołują odpowiedź w postaci jałowego stanu zapalnego a w konsekwencji odbudowę i regenerację skóry. Często towarzyszy temu również podanie odpowiednich substancji aktywnych, które mają wywołać w skórze oczekiwany przez operatora efekt.
Charakterystyka skóry i wpływ procedur inwazyjnych
Aby zrozumieć, jak ważna jest pielęgnacja przed i pozabiegowa należy zdać sobie sprawę z tego jak zbudowana jest skóra oraz w jaki sposób zachodzi w niej proces gojenia a także jaki mechanizm wykazuje każdy z wykonywanych na niej inwazyjnych zabiegów.
Zabiegi inwazyjne (np. lasery ablacyjne czy mikronakłuwanie) wywołują kontrolowane uszkodzenie warstw skóry co wywołuje jałowy stan zapalny i zmusza tkankę do rozpoczęcia kaskady gojenia. Wymienić tu można zjawiska takie jak migracja keratynocytów, aktywacja fibroblastów, synteza kolagenu i elastyny oraz zmiany w obrębie naczyń krwionośnych i macierzy zewnątrzkomórkowej. Celem tych procesów jest przebudowa skóry, jej wzmocnienie, poprawa napięcia, kolorytu a także redukcja zmarszczek i blizn.
Podczas samego uszkodzenia tkanki dochodzi także do zjawisk ubocznych takich jak zubożenie bariery naskórkowej, wzrost stresu oksydacyjnego, uszkodzenie naczyń krwionośnych oraz wytworzenie intensywnego stanu zapalnego jako reakcji na bodziec uszkadzający.
Wskazuje to na bezpośrednią potrzebę zastosowania pielęgnacji przedzabiegowej, której celem jest wzmocnienie naturalnych zdolności skóry do regeneracji, redukcja stanu zapalnego toczącego się w skórze, profilaktyka antyoksydacyjna, odbudowa bariery naskórkowej i poprawa jej integralności, przywrócenie prawidłowej mikrobioty skórnej oraz podaż składników budulcowych dla nowych struktur tkankowych a także przygotowanie skóry do odbioru bodźców uszkadzających. Nie bez znaczenia jest również edukacja pacjenta oraz ograniczenie wpływu czynników zewnętrznych (stres, UV, palenie, nieodpowiednia dieta), które są kluczowe dla poprawy stanu skóry.
Wymagane jest również odpowiednie postępowanie pozabiegowe, które jest kluczowe dla prawidłowej regeneracji i gojenia skóry, przyspieszenia tych procesów, ochrony skóry osłabionej a także zapewnienia profilaktyki powstawania blizn przerosłych czy przebarwień pozapalnych.
Pielęgnacja przedzabiegowa
ETAP I – ma na celu wykrycie czynników, które mogą wydłużać gojenie lub zwiększać ryzyko działań niepożądanych.
Polega on na dokładnym wywiadzie i analizie czynników ryzyka takich jak fototyp skóry wg Fitzpatricka, skłonność do powstawania przebarwień pozapalnych i bliznowców, choroby przewlekłe, przyjmowane leki oraz elementy stylu życia takie jak ekspozycja na promieniowanie UV, palenie tytoniu czy inne używki, stres oraz nieprawidłowa dieta i higiena snu.
ETAP II – ma na celu wzmocnienie bariery naskórkowej, ograniczenie TEWL, zmniejszenie stanów zapalnych obecnych w skórze, antyoksydację oraz odżywienie skóry.
Polega on na przeprowadzeniu zabiegu, opartego na delikatnym oczyszczaniu oraz stosowaniu składników aktywnych, które pozwolą na osiągnięcie powyższego efektu.
- Dla cer suchych, odwodnionych, uszkodzonych zaleca się ceramidy, kwasy tłuszczowe, cholesterol, pantenol, beta-glukan, alantoinę, wąkrotę azjatycką, witaminy C, A, E, ksantohumol, fosfolipidy, inulinę, skwalan, kwas bursztynowy, PDRN, ektoinę, trehalozę, kwas hialuronowy.
- Dla cer tłustych czy łojotokowych zaleca się niacynamid, cynk PCA, kwas azelainowy w niskich stężeniach oraz składniki wymienione powyżej.
- Dla cer z tendencją do przebarwień zalecana jest dodatkowo profilaktyka pigmentacyjna a więc zastosowanie składników takich jak arbutyna, kwas kojowy, kwas traneksamowy, azeloglicyna czy resweratrol.
ETAP III – zabiegi aparaturowe.
Do przygotowania skóry wprowadzić można również zabiegi aparaturowe, jednak tylko takie które są łagodne oraz nieuszkadzające skóry a więc nie powodujące stanu zapalnego np.: oksybrazję czy infuzję tlenową z wykorzystaniem ampułek, delikatne peelingi enzymatyczne czy oparte o delikatne kwasy PHA, sonoforezę, mezoterapię bezigłową, światłoterapię LED.
ETAP IV – bezpośrednio przed zabiegiem.
Tuż przed zabiegiem należy odstawić składniki aktywne, które drażnią skórę takie jak retinoidy, kwasy, wysokie stężenia witaminy C. Warto zwiększyć częstotliwość nawilżania skóry.
Prawidłowy protokół przedzabiegowy ma na celu poprawę nawodnienia tkanki, wzmocnienie bariery skórnej, zmniejszenie aktywności melanocytów oraz obniżenie pH skóry.
Pielęgnacja pozabiegowa
Pierwsze 48 godzin po zabiegu
W zależności od zabiegu skóra może być zaczerwieniona czy obrzęknięta. Warto rozważyć jej chłodzenie – wprowadzenie chłodnych okładów. Należy jednak stosować je z odpowiednią izolacją (np. w postaci czystej chusty zabiegowej), aby nie doprowadzić do odmrożenia uszkodzonej tkanki. Oczyszczanie skóry powinno być łagodne, bez stosowania mocnych detergentów. Woda powinna być letnia a skóra osuszana jednorazowym ręcznikiem przed lekkie dotykanie. Delikatny makijaż jest dopuszczalny po 24-48 godzinach. Od pierwszego momentu należy wprowadzić fotoprotekcję w postaci filtra przeciwsłonecznego o faktorze SPF 50+, najlepiej filtrem mineralnym. Bezwzględnie należy unikać czynników rozgrzewających skórę i wzmagających pocenie takich jak sauna, solarium, basen, gorące kąpiele, a także wysiłek fizyczny.
Pierwsze 2-7 dni po zabiegu
Kontynuować należy łagodną pielęgnację w postaci delikatnego oczyszczania, stosowania łagodnych preparatów kojąco-odżywczych a także fotoprotekcji. Nie należy wprowadzać składników takich jak kwasy, retinoidy czy inne wysoko stężone składniki aktywne. Można jednak rozpocząć stopniowe wprowadzanie składników delikatnie stymulujących skórę do gojenia oraz odbudowy takich jak peptydy, czynniki wzrostu czy glikozaminoglikany – wszystko zależnie od etapu gojenia skóry. Należy również monitorować skórę, obserwować stan zaczerwienienia, obrzęku a także czy nie pojawiają się ślady infekcji (np. miodowożółty wysięk, obrzęk czy strupy) czy przebarwień.
Kompleksowe przygotowanie skóry do procedur inwazyjnych stanowi nieodzowną część całego procesu terapeutycznego. Odpowiednio dobrany protokół pielęgnacyjny pozwala na pełne wykorzystanie potencjału zabiegów, a jego pominięcie może znacząco obniżyć skuteczność terapii i jakość regeneracji skóry.
Małgorzata Dudek
Magister kosmetologii ze specjalnością w medycynie estetycznej. Trycholog. Specjalista dietetyki i suplementacji. Kosmetolog/trycholog w La Prima Estetic w Sośnicowicach. Wieloletni praktyk, wykładowca akademicki, szkoleniowiec i manager branży beauty. Autorka publikacji z zakresu kosmetologii i trychologii.