Kolagen to główne białko strukturalne, stanowiące ok. 30% wszystkich białek w organizmie człowieka i występujące praktycznie we wszystkich tkankach. Kolagen odpowiada za elastyczność oraz odporność mechaniczną tkanek, integralność tkanek i narządów. Odgrywa także ważną rolę przy regeneracji tkanek.
Niezwykła wytrzymałość kolagenu związana jest z charakterystyczną budową – helisą składającą się z trzech skręconych ze sobą łańcuchów, z których każdy zbudowany jest z powtarzających się sekwencji trójpeptydowych. Najważniejsze aminokwasy tworzące kolagen to glicyna, prolina i hydroksyprolina. Oprócz aminokwasów kluczową rolę w biosyntezie tego białka odgrywają miedź, cynk oraz najważniejsza cząsteczka wspierająca tę reakcję – witamina C niezbędna do przekształcenia prokolagenu w kolagen właściwy. Jej niedobór, szczególnie przewlekły, prowadzi m.in. do nieprawidłowego rozwoju kości, kruchości naczyń krwionośnych oraz zaburzenia gojenia się ran.
W organizmie człowieka zidentyfikowano 28 typów kolagenu, które różnią się miedzy sobą budową oraz pełnioną funkcją. Do najważniejszych z nich należą:
- typ I – najpowszechniej występujący w organizmie, obecny w skórze, kościach i ścięgnach, odpowiedzialny za wytrzymałość mechaniczną oraz elastyczność tkanek,
- typ II – wyizolowany w chrząstkach, krążkach międzykręgowych i gałce ocznej,
- typ III – w skórze, mięśniach i ścianach naczyń krwionośnych, odpowiedzialny za elastyczność i sprężystość tkanek,
- typ IV – w błonach podstawnych,
- typ VII i XVII – w skórze na połączeniu naskórka z błoną podstawną, tworzy tzw. białka zakotwiczające.
Kolagen odgrywa niezwykle istotną rolę dla zdrowia i prawidłowego funkcjonowania wielu tkanek i narządów. W skórze odpowiada on za jędrność, napięcie i prawidłowe nawilżenie. Spadająca z wiekiem ilość tego białka prowadzi do utraty sprężystości i powstania zmarszczek. Kolagen wchodzi ponadto w skład chrząstki stawowej i kości. Pomaga utrzymać ich wytrzymałość, chroni przed osteoporozą i chorobami zwyrodnieniowymi stawów. Nadaje także więzadłom i ścięgnom elastyczność i odporność na rozciąganie. Wspiera też strukturę mięśni i wspomaga ich regenerację po wysiłku. Kolagen wzmacnia ściany naczyń krwionośnych, wpływając w znaczący sposób na zdrowie układu krążenia. Wspomaga również strukturę błon śluzowych i zapobiega ich uszkodzeniom. Podsumowując kolagen to ważny „budulec” naszego ciała, bez którego nie funkcjonowałaby prawidłowo ani skóra, ani stawy, ani wiele narządów wewnętrznych.
W organizmie istnieje kilka typów komórek mających zdolność produkcji kolagenu: fibroblasty, chondroblasty, odontoblasty oraz osteoblasty. Wzmożona synteza kolagenu może zostać indukowana w szczególnych sytuacjach, jak np. urazy tkanek. Wykorzystuje się to między innymi w zabiegach anti-aging polegających na kontrolowanym uszkodzeniu skóry, które indukuje procesy naprawcze. Ich efektem jest zwiększenie syntezy kolagenu, elastyny i GAG (glikozaminoglikanów), z których najważniejszym jest kwas hialuronowy. Z drugiej strony, dzięki działaniu czynnika wzrostu naczyń, powstaje sieć naczyń krwionośnych poprawiających w trakcie gojenia tkanki (ale również po zakończeniu gojenia) jej lepsze odżywienie oraz dotlenienie. W efekcie zabiegu skóra wygląda młodziej.
Przyczyny spadku ilości kolagenu w organizmie
Spadek ilości kolagenu w organizmie z wiekiem jest naturalnym procesem. Najczęściej kojarzony jest on z pogorszeniem wyglądu skóry i powstawaniem zmarszczek. Dotyczy jednak także organów wewnętrznych. Z wiekiem fizjologicznie zmniejsza się wydolność komórek odpowiedzialnych za syntezę tego białka, u kobiet ze względu na spadek poziomu estrogenów proces ten nasila się szczególnie w okresie menopauzy. Efektem, prócz pogorszenia jakości i grubości skóry, jest pogorszenie kondycji naczyń krwionośnych (często widoczne na skórze jako sieć popękanych pajączków naczyniowych), spadek gęstości kości, pogorszenie sprawności ruchowej, niektóre choroby oczu i wiele innych zaburzeń ogólnoustrojowych.
pozostało 79,62% tekstu
mgr Małgorzata Frydzyńska
Kosmetolog, absolwentka Uniwersytetu Medycznego w Łodzi oraz studiów MBA na Akademii Leona Koźmińskiego. Przez prawie 20 lat zawodowo związana z branżą medyczną i farmaceutyczną. Senior Product Manager w firmie farmaceutycznej o zasięgu ogólnoświatowym, odpowiedzialna za oryginalne cząsteczki, przełomowe w leczeniu chorób zagrażających życiu. Wieloletni wykładowca i nauczyciel akademicki, autorka licznych szkoleń z dziedziny kosmetologii, well-aging i zdrowego stylu życia. Właścicielka MJ Beauty Embassy.
https://www.facebook.com/mjbeautyembassy
JEŚLI CHCESZ PRZECZYTAĆ CAŁY ARTYKUŁ
zamów egzemplarz lub prenumeratę
art of BEAUTY >>>
artykuł ukazał się w art of BEAUTY 3/2025