Włosy barometrem zdrowia

fot. Pixaby

50
fot. Pixaby
fot. Pixaby

Włosy, paznokcie i skóra, to specyficzne tkanki naszego organizmu. W normalnym stanie występują w dwóch typach tkanki: martwej i żywej. Traktujemy je, jak barometr zdrowia całego organizmu.

Włosy i dieta

To, co najczęściej widzimy na głowach, to część martwa włosa. Jej wygląd, w zależności od długości, prezentuje nam najnowszą historię naszego zdrowia (kilka miesięcy). Przyjmuje się, że włos rośnie z przeciętną prędkością 13 mm miesięcznie. Każdy z nich, wyrasta z własnego korzenia, nazywanego brodawką warstwy właściwej skóry. Korzeń umiejscowiony jest w pęcherzyku włosowym, do którego krew dostarcza substancje odżywcze. W każdym pęcherzyku obok korzenia włosa znajduje się gruczoł łojowy, którego zadaniem jest wydzielanie substancji ochronnej włosa – łoju. Ta substancja pielęgnuje włos, nawilża go i nadaje mu połysk.

Zdrowe włosy wymagają dostarczania za pośrednictwem naczyń krwionośnych zarówno substancji budulcowych, jak i składników pielęgnacyjnych – ochronnych. Dieta pięknych włosów powinna być kompleksowa, a nie tylko skupiona na dostarczaniu witamin i minerałów. Warto zwrócić uwagę na kluczowe dla wyglądu włosa ukrwienie skóry głowy. Zależy ono od wielu różnych czynników, nie tylko od diety. Jeśli nie będzie dobrego transportu, który zapewnia krew i naczynia krwionośne głowy, to nie będzie właściwego dostarczania substancji odżywczych do mieszków włosowych. W optymalnej diecie najważniejsze jest, aby była zachowana regularność dostarczanych porcji i kompletność substancji odżywczych. Jeszcze raz podkreślę, że podnoszenie lub uzupełnianie w diecie jedynie jednego mikroelementu, niewiele daje, ponieważ część substancji odżywczych pełni swoją rolę w powiązaniu z innymi. Dobrze jest dostarczać w pożywieniu składniki, które po rozłożeniu w procesie trawienia, pozwolą skonfigurować kompletny związek budulcowy dla włosa. Przeciwdziałanie naturalnym przyczynom łysienia, takim jak łysienie androgenne u mężczyzn lub wypadanie włosów u kobiet po ciąży (spowodowane np. wzrostem poziomu hormonu – prolaktyny), wymagają opieki lekarskiej. W tych przypadkach sama dieta może wspomagać kurację a nie ją zastąpić.

Wypadanie włosów, to normalny proces fizjologiczny u każdego z nas. Chorobą jest jednak nadmierne wypadanie włosów i niepojawianie się na ich miejsce nowych. Jak każda choroba, tak i wypadanie włosów powinno być diagnozowane i leczone przez specjalistę – trychologa. Tylko takie badanie pozwala na właściwe zdiagnozowanie przyczyny i zastosowanie właściwego leczenia, którym może się okazać także dieta. Stosowanie diety bez konsultacji z lekarzem nie gwarantuje wyleczenia, może jednak zapobiegać powstaniu choroby lub ograniczać jej negatywne skutki.

Zatrucia i łysienie anagenowe

Zatrucia, to jeden z głównych czynników mających kluczowy wpływ na kondycję włosów i paznokci. Warto wiedzieć, że wszelkie toksyny, jak i narkotyki, nawet długo po zaprzestaniu ich używania, można wykryć w martwej tkance włosów, co powoduje, że są one nie tylko barometrem zdrowia, ale i rejestrem zatruć. Oddzielnym problemem jest tzw. łysienie anagenowe spowodowane swoistym zatruwaniem organizmu w celu ratowania życia np. środkami chemioterapeutycznymi. Przy tym typie łysienia, po zaprzestaniu podawania chemii, włosy odrastają.

Niedożywienie, diety wegańskie 

Kolejnym, bardzo istotnym czynnikiem degradacji zdrowia organizmu, a co za tym idzie włosów, jest niedożywienie i patologie do niego prowadzące. Mam tu na myśli wszystkie przypadki anoreksji, bulimii i innych zaburzeń, szczególnie powszechnych m.in. wśród dziewcząt w szkołach baletowych. Z przykrością muszę stwierdzić, że kilka lat temu zajmując się przypadkami skrajnego niedożywienia młodych baletnic, zauważyłem ogólną akceptację ich słabego stanu zdrowia przez „pedagogów” szkoły baletowej, a nawet rodziców. Pod presją przyszłej kariery dziecka, akceptowali oni przyjmowanie przez nie tabletek przeciwbólowych, w celu zniesienia uczucia głodu. Chciałbym ufać, że takie przypadki już nie mają miejsca, ale przy tej okazji zwracam uwagę rodziców na tego typu „patologie w drodze do sławy”. Niedożywienie pojawia się także u osób, które jedzą dużo, ale niewłaściwie. Tu kolejna uwaga: diety wegańskie są pewną formą niedożywienia w zakresie zapotrzebowania na białka zwierzęce, witaminę B12 i żelazo, co wpływa szczególnie mocno na stan naszych włosów. Weganizm wymaga szczególnie troskliwej kompozycji dań.

Przypadek Ewy

W swoim doświadczeniu spotkałem się ze studentką, która miała poważne problemy z wypadającymi włosami. Prowadziła ona bardzo intensywny tryb życia i zaniedbywała zarówno jakość, jak i regularność posiłków. Mimo iż unikała żywienia w fast foodach, to problem stawał się coraz poważniejszy. Podstawę jej menu stanowiły pszeniczne bułeczki, wafelki i różnego rodzaju pseudo zdrowe jogurty. Po roku takiego życia utraciła połowę włosów, a jej paznokcie były tak kruche, że bez naklejanych tipsów nie była w stanie normalnie funkcjonować. Bez skutku prze 4 miesiące stosowała suplementy diety, których opisy prześcigały się w skuteczności działania i łatwości przyswajania. Po wizycie u zaprzyjaźnionego trychologa, który powiązał jej problem ż żywieniem, sfrustrowana Ewa trafiła do mnie stawiając sprawę włosów jako swój problem życiowy. Pracę nad poprawą jej stanu zdrowia rozpoczęliśmy od wprowadzenia regularności posiłków. Z diety usunęliśmy całkowicie pszenicę oraz wprowadziliśmy żywienie bogate w białko zwierzęce wysokiej jakości (ryby, owoce morza, jaja). Minerały i witaminy podawaliśmy głownie w świeżych sokach. Efekt powstrzymania degradacji, czyli wypadania włosów, nastąpił już po 3 tygodniach. Poprawa, czyli przyrost włosów, wystąpił dopiero po 3 miesiącach ścisłego przestrzegania diety i dyscypliny. Okazało się, że organizm dziewczyny miał niedobory, których skompensowanie nie było możliwe suplementami i wymagane było zastosowanie naturalnych źródeł witamin i minerałów pozyskiwanych z upraw z okolic, w których żyła. Jej przypadek w pełni potwierdził wyższość i skuteczność żywienia habitalnego nad wszelkiego rodzaju wynalazkami dietetyki suplementowanej. Analizując jej przypadek z trychologiem, doszliśmy do wniosków, że był to przykład łysienia telogenowego (wywołanego zatruciem), które dało się wyleczyć dietą. Zastosowanie skutecznej diety mało także dodatkowe korzyści. Odstawienie toksyn, wprowadzenie i przestrzeganie właściwych okien posiłkowych oraz zbilansowanego żywienia habitalnego, dodatkowo zlikwidowały stres, jak również wpłynęły na ustalenie wagi na oczekiwanym przez nią poziomie. Zanikła tendencja do tycia, a co najważniejsze Ewa miała idealne wyniki morfologii.

Profilaktyka i dieta

Aby kompleksowo zadbać o włosy, trzeba przede wszystkim przerwać zatruwanie organizmu, odstawić całkowicie żywność wysoko przetworzoną (fast food, produkty zawierające związki Mailarda), ograniczyć spożycie cukru, wyeliminować kawę i herbatę, zastępując je herbatkami ziołowymi i owocowymi. Należy też zwiększyć ilość wypijanej wody do 2 litrów dziennie, wprowadzić ogólną higienę życia, jadać regularnie potrawy wysokiej wartości, zadbać o aktywność fizyczną, unikać jakiegokolwiek kontaktu z dymem tytoniowym. Tu od razu wyjaśnię, że stosowanie profilaktyki u palaczy jest niezwykle trudne, a jej skuteczność jest niewielka. Licząc jednak na to, że nadejdzie w życiu palacza chwila opamiętania i odejścia od tego zgubnego papierosowego rytuału, lepiej stosować dietę niż czekać bezczynnie. Dieta profilaktyczna powinna być bogata w orzechy, migdały, nasiona (pestki dyni, siemię lniane, słonecznik). Nasiona i orzechy są źródłem cynku, miedzi i niezbędnych tłuszczów. Często należy sięgać po jajka, kalarepę, rzodkiew i seler, które są doskonałym źródłem krzemu. Dieta powinna być bogata w nieprzetworzone warzywa, ze szczególnym uwzględnieniem brokułów, cykorii, rukoli, marchewki, szczypiorku, czosnku, kopru włoskiego, koperku i pietruszki. Kolorowe warzywa są źródłem witaminy A, która powinna być dostarczana i spożywana w formie surowej (np. jako soki).

Produkty zalecane dla poprawy kondycji włosów:

Składnik diety Źródło Dzienne zapotrzebowanie dla kobiet Dzienne zapotrzebowanie dla mężczyzn
Białko Kurczak, indyk, ryby, owoce morza, rośliny strączkowe (soczewica, cieciorka), jaja, sery kozie. 70 g 100 g
Tłuszcze Orzechy laskowe, orzechy włoskie, nasiona lnu, słonecznik, pestki dyni, olej lniany, oliwa z oliwek. 60 g 80 g
Antyoksydanty, witaminy i mikroelementy Truskawki, maliny, jeżyny, borówki, wiśnie, śliwki, cytryny, jabłka, morele, brzoskwinie, marchew, papryka, słodkie ziemniaki, dynia, brokuły, kalarepa, rzodkiew, kapusta, zielona fasola, buraki, seler, czosnek, cebula, kolendra, szpinak, skrzyp polny (nie mylić z błotnym), pokrzywa, rukola, roszponka, pietruszka, kurkuma, pieprz. 500 ml soku 800 ml soku

 

Rekomendowane techniki kulinarne: surówki, soki wyciskane ze świeżych owoców, zupy, gotowanie na parze, sous vide, wywary, napary, sosy i dipy.

 

Sałatka pokrzywowo-kolendrowa
Składniki:
1 główka sałaty lodowej
1 jabłko
100 g sera fety
1 pęczek kolendry
3 łyżki posiekanych świeżych sparzonych listków pokrzywy
Sos:
3 ząbki czosnku (przeciśnięte przez praskę)
3 łyżki soku z cytryny
3 łyżki startych orzechów laskowych
3 łyżki oleju lnianego
3 łyżki soku z jabłka lub pomarańczy
1 łyżeczka musztardy francuskiej
1 łyżeczka kurkumy
sól i pieprz czarny do smaku
Procedura:
Liście umyć wysuszyć, posiekać lub poszarpać na drobne kawałki. Jabłko obrać i pokroić w kostkę 1×1 cm. Podobnie pokroić fetę. Składniki sosu wymieszać, dodać do sałatki i podawać.

 

Aureliusz Wilk
Ekspert żywienia funkcjonalnego i neurogastronomii, pedagog, wieloletni szef kuchni, autor greckich bestsellerów: książek z dziedziny zdrowego żywienia i specjalistycznych podręczników dla kucharzy.
fb.com/aureliuszwilk, www.aurelio.pl

DSD de Luxe